Sau
gần 2 năm phát triển theo kiểu "bong bóng xà phòng", giờ đây ngành công
nghiệp đóng tàu ở Nam Định trở nên đình đốn. Tình trạng này khiến hàng
ngàn công nhân bị mất việc, hàng chục doanh nghiệp trước nguy cơ phá
sản và vỡ nợ hàng trăm tỷ đồng.
Nhà nhà đóng tàu
Nam
Định là tỉnh có lợi thế cho ngành công nghiệp đóng tàu phát triển như:
có nhiều bãi sông, cửa biển; có truyền thống sản xuất cơ khí và nguồn
nhân lực có tay nghề. Vài năm trở lại đây, tỉnh lại có cơ chế khuyến
khích ngành đóng tàu, việc vay vốn ngân hàng được nới rộng, đóng tàu
được hoàn thuế giá trị gia tăng và hơn thế là "có đầu ra"...nên ngành
đóng tàu ở Nam Định phát triển "nóng". Nếu như trước đây, số doanh
nghiệp đóng tàu ở Nam Định chỉ đếm trên đầu ngón tay thì từ năm 2006 số
đơn vị đóng tàu bắt đầu tăng mạnh, đến đầu năm 2008 toàn tỉnh đã có 102
đơn vị (nhiều đơn vị hiện đang ở giai đoạn đầu tư cơ sở hạ tầng, chưa
đi vào sản xuất). Khắp các triền sông, cửa biển tại 9/10 huyện, thành
phố ở Nam Định đều có đơn vị đóng tàu. Các khu vực như: Thị trấn Xuân
Trường, xã Xuân Hùng (huyện Xuân Trường), Cát Thành (huyện Trực Ninh),
Nghĩa Sơn (Nghĩa Hưng)...trở thành những "đại công xưởng đóng tàu".
Không chỉ các doanh nghiệp có truyền thống về cơ khí mà ngay cả những
người trước đây chưa từng biết đến ngành đóng tàu là gì nay cũng đăng
ký, vay vốn, đầu tư đóng tàu. Trong số 102 đơn vị đóng tàu ở Nam Định,
có tới 21 đơn vị chỉ là các hộ sản xuất.
Đỉnh
điểm phát triển của ngành đóng tàu ở Nam Định là năm 2007, với sản
lượng cả năm đạt 500 con tàu (loại trọng tải từ 5.000 tấn trở xuống)
được hạ thuỷ, xuất bến. Ngành đóng tàu ở Nam Định đã tạo việc làm cho
hơn 11.000 lao động với mức thu nhập đạt bình quân từ 2 đến 3 triệu
đồng/người/tháng. Và dĩ nhiên các chủ doanh nghiệp đã trở nên giàu có
hơn bao giờ hết. Chẳng thế mà, vào cuối năm 2007, đầu năm 2008, người
dân Nam Định đã phải "ngỡ ngàng" vì bỗng dưng thấy hàng chục chiếc xe ô
tô đời mới xuất hiện trên khắp các ngả đường; tại nhiều vùng quê, các
biệt thự cũng xuất hiện ngày một nhiều. Hỏi ra mới biết, phần lớn trong
số những chiếc xe sang trọng, căn biệt thự đắt tiền là của các chủ
doanh nghiệp đóng tàu. Chính vì vậy, có lãnh đạo tỉnh còn lạc quan
"phán" rằng: Nam Định sẽ trở thành một trung tâm đóng tàu của cả nước...
Bóng xì hơi...
Bức
tranh sống động của ngành đóng tàu ở Nam Định bắt đầu bị "mờ ố" từ
tháng 4 năm 2008. Khi đó, hàng loạt khách hàng thông báo rút đơn đặt
hàng hoặc đề nghị giãn thời gian thực hiện hợp đồng mà trên thực tế là
hoãn hợp đồng vô thời hạn. Tuy không ai thông tin chính thức nguyên
nhân của tình trạng trên, hoặc nếu có thì cũng đổ lỗi cho lạm phát, giá
cả vật liệu, nhân công tăng, ngân hàng thắt chặt việc cho vay...song
nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đình đốn của ngành đóng tàu ở Nam
Định chính là do việc xuất lậu than bị ngăn chặn. Qua tìm hiểu được
biết, phần lớn số tàu do các đơn vị ở Nam Định sản xuất ra là phục vụ
cho việc vận chuyển than lậu ra nước ngoài hoặc theo con đường than
lậu, các tàu được đưa ra nước ngoài bán cùng với than. Do đó, khi việc
xuất lậu than bị ngăn chặn thì ngành đóng tàu ở Nam Định trở nên đình
đốn. Tính từ đầu năm 2008 đến nay, mặc dù toàn tỉnh đã khởi công đóng
466 tàu các loại nhưng đến nay mới hạ thuỷ được 133 chiếc (chủ yếu từ
tháng 4 trở về trước), còn 333 tàu vẫn đang thực hiện dở dang hoặc hoàn
thiện rồi nhưng chưa có chủ nhận nên vẫn nằm trên bãi... Hiện, hầu hết
các đơn vị đóng tàu ở Nam Định chỉ sản xuất cầm chừng hoặc đã tạm dừng
sản xuất, với số lao động được giữ lại trung bình chỉ 40-50%, như vậy
đã có khoảng 4.000 đến 5.000 công nhân phải nghỉ việc.
Giờ
đây các doanh nghiệp đóng tàu ở Nam Định đang trong thế "tiến thoái
lưỡng nan": nếu tiếp tục đầu tư để hoàn thiện những dự án đóng tàu còn
dang dở thì không biết những con tàu làm ra rồi sẽ bán cho ai, hơn nữa
nếu có muốn thì cũng không có vốn vì các ngân hàng cũng đã "thắt chặt"
cho vay nên khó có tiền để đầu tư tiếp; còn không tiếp tục đầu tư để
hoàn thiện dự án, hoàn thiện những con tàu còn dở dang thì những gì đã
đầu tư coi như bỏ phí, chẳng khác nào tiền tỷ nằm sương. Điều đặc biệt
hơn là nếu tình trạng đình đốn còn tiếp diễn thì có hàng chục doanh
nghiệp đóng tàu ở Nam Định sẽ bị phá sản và vỡ nợ hàng trăm tỷ đồng. Vì
trong số 1.781 tỷ đồng mà các doanh nghiệp đã đầu tư cho ngành đóng tàu
cho đến thời điểm này, có tới 1.037 tỷ đồng là vốn vay. Theo thống kê,
chỉ tính 78 đơn vị đóng tàu có số vay từ 2 tỷ đồng trở lên tại các ngân
hàng thương mại trên địa bàn tỉnh đã là gần 832 tỷ đồng. Số vốn này
hiện đã được các đơn vị đầu tư vào cơ sở hạ tầng, vật tư, thiết bị và
cho những con tàu còn đang nằm bờ hoặc dang dở. Như vậy, nếu sản xuất
đình đốn, những con tàu không bán được để thu hồi vốn, trong khi lãi
xuất ngân hàng đang ở mức cao, chắc chắn nhiều doanh nghiệp sẽ bị phá
sản. Chính vì thế, có doanh nghiệp đã phải nhượng bán thiết bị, vật tư,
máy móc, phương tiện hoặc phá dỡ những con tàu đang đóng dở để lấy thép
đem bán hòng vớt vát chút vốn trả nợ ngân hàng...
Thiếu kế sách lâu dài
Nhìn
lại quá trình phát triển của ngành đóng tàu ở Nam Định cho thấy, ngành
sản xuất này vẫn chỉ phát triển tự phát: tỉnh Nam Định vẫn chưa có quy
hoạch chi tiết cho phát triển ngành đóng tàu; khi các đơn vị "ồ ạt"
đăng ký, vay vốn đầu tư đóng tàu đều không nghiên cứu kỹ thị trường...
Ngoài khiến hàng ngàn công nhân bị mất việc, hàng chục doanh nghiệp
trước nguy cơ phá sản và vỡ nợ hàng trăm tỷ đồng, hệ quả của tình trạng
phát triển tự phát còn khiến các triền sông, cửa biển bị san lấp vô tội
vạ, vi phạm nghiêm trọng pháp luật đê điều... Trước thực trạng này, các
cấp chính quyền, ngành liên quan ở Nam Định cũng đã kiểm tra, rà soát
và đưa ra các khuyến cáo; đồng thời chỉ đạo các đơn vị nghiên cứu các
dự án nếu dự án nào có tính khả thi cao thì đề nghị các ngân hàng tiếp
tục cho vay để doanh nghiệp đầu tư hoàn thiện, bàn giao tàu sớm thu hồi
vốn; dự án nào thiếu tính khả thì thì tiếp tục dừng... Để thoát khỏi
cơn "khủng hoảng" này, tỉnh Nam Định rất cần một kế sách để "gỡ bí"
trước mắt cũng như tìm hướng phát triển bền vững, lâu dài cho ngành
đóng tàu của tỉnh nhà.
(Theo TTXVN)
_________________
Cuộc sống là không chờ đợi!!!
Van Truong
Naval Architect
Index 
